Àwọn ènìyàn kan ti sọ pé: ìlera ni 1, iṣẹ́, ọrọ̀, ìgbéyàwó, orúkọ rere àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ jẹ́ 0, pẹ̀lú 1 iwájú, 0 ẹ̀yìn yóò níye lórí, bí ó bá ṣe pọ̀ tó ni yóò ṣe dára sí i. Tí èyí àkọ́kọ́ bá lọ, iye òdo lẹ́yìn rẹ̀ kò ní ṣe pàtàkì.
Ọdún 2023 ti wá láti rán wa létí pé: olúkúlùkù wa, ara wa, kìí ṣe ti ara wa nìkan, ṣùgbọ́n ti gbogbo ìdílé àti gbogbo àwùjọ pẹ̀lú. Tí o kò bá ṣe eré ìdárayá, yóò pẹ́ jù… Nítorí náà, a gbà láti máa lúwẹ̀ẹ́ papọ̀ nítorí ìlera wa!
Àṣà lásán ni ìjìnnà láàárín ìwọ àti ìlera.
Àwùjọ àgbáyé ti sọ ọ̀rọ̀ mẹ́rìndínlógún fún ìgbésí ayé àti ìwà rere: oúnjẹ tó bójú mu, eré ìdárayá tó wà níwọ̀ntúnwọ̀nsì, jíjẹ sìgá mímu àti ìdíwọ́ ọtí mímu, àti ìwọ́ntúnwọ̀nsì ọpọlọ. Ọ̀pọ̀ ọ̀rẹ́ sọ pé: èyí nílò ìfaradà, mi ò ní agbára láti ṣe nǹkan.
Ní tòótọ́, ìwádìí nípa ìwà fihàn pé títẹ̀lé ọ̀sẹ̀ mẹ́ta, ní àkọ́kọ́ di àṣà, oṣù mẹ́ta, ìwà tó dúró ṣinṣin, ìdajì ọdún, àti ìwà tó lágbára. Ẹ jẹ́ kí a gbé ìgbésẹ̀ láti dáàbò bo ìlera wa.
Ṣé o fẹ́ dín ìdàgbàsókè ọjọ́ ogbó kù? Àwọn adaṣe tí ó ń gbé ìwọ̀n ara dúró kí iṣan ara lè wúwo.
Ṣé o mọ ìdí tí àwọn ènìyàn fi ń dàgbà? Ohun tó ń fa ìdàgbàsókè iṣan ni pé wọ́n ń gbọ̀n rìrì, iṣan ara wọn kò lè di ara wọn mú, okùn iṣan ni wọ́n ń bí, iye ènìyàn kọ̀ọ̀kan ni iye wọn, wọ́n ti dúró ṣinṣin, lẹ́yìn náà láti ọmọ ọgbọ̀n ọdún, tí o kò bá mọ̀ọ́mọ̀ ṣe eré ìmárale iṣan, ọdún dé ọdún tí wọ́n ti pàdánù, ìsáré tí wọ́n ti pàdánù ṣì máa ń yára, títí dé ọdún márùndínlọ́gọ́rin, iye iṣan tó kù? Ìdajì wọn ti lọ.
Nítorí náà, eré ìdárayá, pàápàá jùlọ eré ìdárayá tó ń gbé ìwúwo sókè, ni ọ̀nà tó dára jùlọ láti pa iṣan ara mọ́. Ẹgbẹ́ Àjọ Ọkàn Amẹ́ríkà àti Àjọ Ìlera Àgbáyé dámọ̀ràn pé kí àwọn ènìyàn tó wà láàárín ọdún 65 àti jù bẹ́ẹ̀ lọ máa ṣe eré ìdárayá agbára mẹ́jọ sí mẹ́wàá ní ìgbà méjì sí mẹ́ta lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀. Wíwẹ̀ sì jẹ́ eré ìdárayá gbogbo ara, tí ó ń ṣe eré ìdárayá àwọn iṣan ara tó pọ̀ jùlọ!
Tí o kò bá ṣe eré ìdárayá, ó máa pẹ́ jù.
Àjọ Ìlera Àgbáyé ṣe àkópọ̀ àwọn ohun mẹ́rin pàtàkì tó ń fa ikú ní àgbáyé, àwọn ohun mẹ́ta àkọ́kọ́ tó ń fa ikú ni ẹ̀jẹ̀ ríru, sìgá mímu, sùgà tó pọ̀ nínú ẹ̀jẹ̀, ohun kẹrin tó ń fa ikú ni àìsí eré ìdárayá. Lọ́dọọdún, ó lé ní mílíọ̀nù mẹ́ta ènìyàn ní gbogbo àgbáyé tó ń kú nítorí àìsí eré ìdárayá, àti pé ìwọ̀n eré ìdárayá orílẹ̀-èdè wa lọ́wọ́lọ́wọ́, ìwọ̀n eré ìdárayá tó yẹ kó wáyé kéré gan-an, ọ̀pọ̀ ìwádìí orílẹ̀-èdè jẹ́ ìdá mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún, àti àwọn àgbàlagbà ni ìwọ̀n eré ìdárayá tó kéré jùlọ. Dídárayá ju ìgbà mẹ́ta lọ ní ọ̀sẹ̀ kan, kò dín ní ìdajì wákàtí ní gbogbo ìgbà, agbára eré ìdárayá tó dọ́gba pẹ̀lú rírìn kíákíá, iye ènìyàn mélòó ló ń pàdé àwọn ipò mẹ́ta wọ̀nyí?
Nípasẹ̀ ìgbésí ayé àti àtúnṣe ìwà, mú kí eré ìdárayá lágbára sí i. Kí ni ipa tí èyí ní? Ó lè dènà 80 ogorun àwọn àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ àti ẹ̀jẹ̀ ọpọlọ àti àtọ̀gbẹ irú kejì, ó sì lè dènà 55 ogorun ti ẹ̀jẹ̀ gíga, èyí tí ó tọ́ka sí ẹ̀jẹ̀ gíga pàtàkì, nítorí pé àwọn àrùn àwọn ẹ̀yà ara mìíràn ló ń fa díẹ̀ nínú ẹ̀jẹ̀ gíga, tí kò sí nínú rẹ̀. Kí ni a tún lè dènà? 40% ti àwọn àrùn jẹjẹrẹ, ìyẹn ni ìpele àgbáyé. Fún orílẹ̀-èdè wa, 60% ti àwọn àrùn jẹjẹrẹ ní China ni a lè dènà, nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àrùn jẹjẹrẹ ní China ni ìwà ìgbé ayé àti àwọn ohun tó ń fa àkóràn ń fà.
Olúkúlùkù wa ní ara kan, kìí ṣe tiwa nìkan, a ní ojúṣe sí ìdílé wa, sí àwọn ọmọ wa, sí àwọn òbí wa, sí àwùjọ. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ kíyèsí ìlera ara wa ní kùtùkùtù kí a lè gba ẹrù iṣẹ́ tí a gbọ́dọ̀ gbé.