Imizwa, igama elijwayelekile lochungechunge lwezipiliyoni zokuqonda ezithinta umuntu, iyisimo sengqondo nesokuphila esidalwa yimizwa, imicabango kanye nokuziphatha okuhlukahlukene. Ivame ukusebenzisana nezici ezifana nesimo sengqondo, ubuntu, intukuthelo, kanye nenhloso, futhi ithintwa ama-hormone kanye nama-neurotransmitters.
Njengoba umphakathi wanamuhla uthuthuka ngokushesha, abantu bacindezelwa yizici eziningi. Endleleni yokuphila ehlukene, kunzima ngabantu ukuzola nokucabanga ngokungathi sína, futhi ingcindezi ayikhululwa, okuholela ochungechungeni lwezinkinga zemizwa.
U-Olesen Madden, uyise wempumelelo, wake wathi:
Akukho sikhathi lapho indoda kufanele ibe yisigqila semizwa yayo, futhi akufanele yenze zonke izenzo zilawulwe yimizwa yayo. Kunalokho, lawula imizwa yakho.
Ngakho-ke singayilawula kanjani imizwa yethu futhi sibe yinkosi yemizwa yethu? Umphumela wesikhathi eside wokuthuthukisa imizwa uvela ezinguqukweni zomzimba ongqimbeni lwangaphandle lobuchopho, olwaziwa ngokuthi i-cerebral cortex.
Ucwaningo lubonisa ukuthi ukuzivocavoca kungabangela izinguquko ezinkulu zama-molecule kanye nezakhiwo ebuchosheni, futhi lezi zinguquko ze-neurobiological ziyisihluthulelo sakamuva sokwelapha ukucindezeleka, ukukhathazeka kanye nokucindezeleka. Ukuzivocavoca akugcini nje ngokuvuselela imisipha yakho, kodwa kungashintsha unomphela i-chemistry yobuchopho bakho.
i-neurotransmitter
Ukubhukuda kukhulisa ukukhiqizwa komzimba kwe-neurotransmitter ebizwa ngokuthi i-dopamine, ikhemikhali yokuzijabulisa ehlotshaniswa nokufunda kanye nenjabulo.
Kungathuthukisa isimo sengqondo, kuthuthukise injabulo, kuthuthukise ukunaka kwabantu, kuthuthukise ukuziphatha ngokweqile, inkumbulo embi kanye nokulawula kabi ukuziphatha kwabo.
Uma ubhukuda, ubuchopho bukhipha i-peptide engalawula imisebenzi yengqondo neyokuziphatha. Enye yezinto ezibizwa ngokuthi “ama-endorphin”, ososayensi abazibiza ngokuthi “ama-hedonin”, isebenza emzimbeni ukuze yenze abantu bazizwe bejabule.
i-amygdala
Ukubhukuda kusiza ukulawula i-amygdala, isikhungo sobuchopho esiyinhloko esilawula ukwesaba. Ukuphazamiseka ku-amygdala kungaholela ekucindezelekeni okukhulu nasekukhathazekeni.
Ngokusho kocwaningo lwamuva nje, kumagundane, ukuzivocavoca nge-aerobic kunganciphisa ukungasebenzi kahle kwe-amygdala. Lokhu kusikisela ukuthi ukuzivocavoca kungasiza ekunciphiseni umthelela wokucindezeleka ngokomzwelo.
Umphumela wokuhlikihla wamanzi
Amanzi anomphumela wokubhucunga. Lapho ebhukuda, ukungqubuzana kokujiya kwamanzi esikhumbeni, ingcindezi yamanzi kanye nokukhuthaza amanzi kungakha indlela ekhethekile yokubhucunga, engaphumuza imisipha kancane kancane.
Izifundo zibonise ukuthi ukucindezeleka ngokomzwelo kubonakala ngokucindezeleka okuvamile nokuqina. Lapho ubhukuda, ngenxa yezici zamanzi kanye nesenzo sokubhukuda esihlelekile somzimba wonke, isikhungo sokuphefumula se-cerebral cortex sijabule kakhulu, okuthi ngokungabonakali siphazamise okunye ukunaka, futhi kancane kancane kukhulule imisipha, ngaleyo ndlela kulawule imizwa yemizwa.
Isimo sengqondo esibi singakhululwa ngokubhukuda, futhi isimo sengqondo sihle,
Inkomba yezempilo izothuthukiswa kakhulu.
Impilo enhle ingakwenza ube musha kunontanga yakho,
Impilo enhle ingakwenza uphile impilo engcono,
Impilo enhle ingakwenza uphile impilo ejabulisayo.