Ìdí tí àwọn ènìyàn tí wọ́n ń rọ̀ mọ́ wíwẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ fi máa ń láyọ̀! Láti ojú ìwòye sáyẹ́ǹsì fún ọ láti ṣàyẹ̀wò, ó tọ́ láti wò ó.

Ìmọ́lára, ọ̀rọ̀ gbogbogbò fún àwọn ìrírí ìmọ̀-ọkàn tí a lè fojú rí, jẹ́ ipò ọpọlọ àti ti ara tí onírúurú ìmọ̀lára, èrò àti ìwà ń mú jáde. Ó sábà máa ń bá àwọn nǹkan bí ìmọ̀lára, ìwà, ìbínú, àti ète lò, ó sì máa ń ní ipa lórí àwọn homonu àti àwọn neurotransmitters.
Pẹ̀lú ìdàgbàsókè kíákíá ti àwùjọ òde òní, àwọn ènìyàn wà lábẹ́ ìkìmọ́lẹ̀ láti ọ̀pọ̀lọpọ̀ apá. Nínú ìgbésí ayé tí ó pínyà, ó ṣòro fún àwọn ènìyàn láti fara balẹ̀ kí wọ́n sì ronú jinlẹ̀, a kò sì tú ìkìmọ́lẹ̀ náà sílẹ̀, èyí tí ó ń yọrí sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣòro ìmọ̀lára.
Olesen Madden, baba àṣeyọrí, sọ nígbà kan rí pé:
Kò sí ìgbà tí ọkùnrin kan bá gbọ́dọ̀ jẹ́ ẹrú fún ìmọ̀lára rẹ̀, kò sì gbọdọ̀ jẹ́ kí gbogbo ìṣe rẹ̀ wà lábẹ́ ìmọ̀lára rẹ̀. Dípò bẹ́ẹ̀, ṣàkóso ìmọ̀lára rẹ.
Nítorí náà, báwo la ṣe lè ṣàkóso ìmọ̀lára wa kí a sì jẹ́ olórí ìmọ̀lára wa? Àbájáde ìgbà pípẹ́ ti ìmúdàgbàsókè ìmọ̀lára wá láti inú àwọn ìyípadà ti ara ní ìpele òde ti ọpọlọ, tí a mọ̀ sí cerebral cortex.
Ìwádìí fi hàn pé eré ìdárayá lè fa àwọn ìyípadà pàtàkì nínú ọpọlọ àti ìṣètò, àti pé àwọn ìyípadà ọpọlọ yìí ni kọ́kọ́rọ́ tuntun sí ìtọ́jú ìbànújẹ́, àníyàn àti ìdààmú. Kì í ṣe pé eré ìdárayá ń mú àwọn iṣan ara rẹ padà sípò nìkan ni, ó tún lè yí ìṣètò ọpọlọ rẹ padà títí láé.
neurotransmitter
Wíwẹ̀ ń mú kí ara ní agbára láti mú èròjà neurotransmitter kan tí a ń pè ní dopamine, kẹ́míkà ìgbádùn kan tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ẹ̀kọ́ àti ìgbádùn.
Ó lè mú kí ìmọ̀lára sunwọ̀n síi, kí ayọ̀ sunwọ̀n síi, kí àfiyèsí àwọn ènìyàn pọ̀ síi, kí ìwà wọn túbọ̀ sunwọ̀n síi, kí ìrántí wọn má baà dára, kí ó sì lè ṣàkóso ìwà wọn dáadáa.
Nígbà tí a bá ń lúwẹ̀ẹ́, ọpọlọ a máa tú peptide kan jáde tí ó lè ṣàkóso àwọn ìgbòkègbodò ọpọlọ àti ìwà. Ọ̀kan lára ​​àwọn ohun tí a ń pè ní “endorphins”, tí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ń pè ní “hedonins”, ń ṣiṣẹ́ lórí ara láti mú kí àwọn ènìyàn nímọ̀lára ayọ̀.
amygdala
Wíwẹ̀ ń ran lọ́wọ́ láti ṣàkóso amygdala, ibi pàtàkì kan tí ó ń darí ìbẹ̀rù. Ìdààmú nínú amygdala lè fa ìbànújẹ́ àti àníyàn púpọ̀ sí i.
Gẹ́gẹ́ bí àwọn ìwádìí tuntun ti fi hàn, nínú àwọn eku, eré ìdárayá aerobic lè dín àìlera amygdala kù. Èyí fihàn pé eré ìdárayá lè dín ipa ìmọ̀lára tí wahala ń ní kù.
Ipa ifọwọra omi
Omi ní ipa fífọwọ́ra. Nígbà tí a bá ń lúwẹ̀ẹ́, ìfọ́ omi lórí awọ ara, ìfúnpá omi àti ìfúnpá omi lè ṣẹ̀dá ọ̀nà ìfọwọ́ra pàtàkì kan, èyí tí ó lè mú kí àwọn iṣan ara sinmi díẹ̀díẹ̀.
Àwọn ìwádìí ti fihàn pé ìdààmú ọkàn ni a máa ń fi hàn pé ó ní ìdààmú ọkàn àti líle. Nígbà tí a bá ń wẹ̀, nítorí àwọn ànímọ́ omi àti bí gbogbo ara ṣe ń wẹ̀, àárín atẹ́gùn ọpọlọ ọpọlọ máa ń yára, èyí tí ó máa ń fa ìdààmú ọkàn àwọn ẹlòmíràn láìsí àkíyèsí, tí ó sì máa ń mú kí àwọn iṣan ara sinmi díẹ̀díẹ̀, èyí sì máa ń darí ìmọ̀lára ọkàn.
A le tu ipo buburu silẹ nipa wiwẹ, ipo naa si dara,
A o mu atọka ilera naa dara si gidigidi.
Ìlera tó dára lè sọ ọ́ di ọ̀dọ́ ju àwọn ẹgbẹ́ rẹ lọ,

Ìlera tó dára lè mú kí o gbé ìgbésí ayé tó dára jù,

Ìlera tó dára lè mú kí ìgbésí ayé rẹ dùn sí i.